- อาคารแต่ละประเภทมีประโยชน์การใช้งานที่แตกต่างกัน และมีกฎหมายควบคุมเฉพาะในแต่ละประเภทอาคาร เพื่อให้การออกแบบโครงสร้างอาคาร การรับน้ำหนัก รูปแบบของผังอาคาร สอดคล้องกับการใช้งานของอาคารประเภทนั้น และมีการเสียภาษีโรงเรือนและภาษีบำรุงท้องถิ่นที่แตกต่างกันด้วย
- พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร ได้กำหนดนิยามของอาคารประเภทต่าง ๆ ไว้ดังนี้
“เพื่อการอยู่อาศัย”
- ห้องแถว และ ตึกแถว คือ อาคารที่ก่อสร้างต่อเนื่องกันเป็นแถวยาวตั้งแต่สองคูหาขึ้นไปมีผนังแบ่งอาคารเป็นคูหา ( ต่างกันตรงที่ห้องแถวจะเป็นวัสดุไม่ทนไฟ แต่ ตึกแถวจะเป็น วัสดุทนไฟเเป็นส่วนใหญ่
- บ้านแถว(ทาวน์โฮม) คือ ห้องแถวหรือตึกแถวที่มีที่ว่างด้านหน้าและด้านหลังตัวอาคารแต่ละคูหา และสูงไม่เกินสามชั้น
- บ้านแฝดคือ อาคารที่ใช้เป็นที่อยู่อาศัยก่อสร้างติดต่อกันสองบ้าน มีผนังแบ่งอาคารเป็นบ้าน มีที่ว่างระหว่างรั้วหรือแนวเขตที่ดินกับตัวอาคารด้านหน้า ด้านหลัง และด้านข้างของแต่ละบ้านและมีทางเข้าออกของแต่ละบ้านแยกจากกันเป็นสัดส่วน
- อาคารอยู่อาศัยรวม (อพาร์ตเมนต์ หรือหอพัก) คือ อาคารที่ใช้เป็นที่อยู่อาศัยสำหรับหลายครอบครัว โดยแต่ละครอบครัว แบ่งแยกออกจากกัน (สร้างเพื่อให้เช่า)
- อาคารชุด คล้ายกับ อพาร์ตเมนต์ หรือหอพัก แต่ต่างกันตรงที่ แต่ละคนสามารถถือกรรมสิทธิ์แต่ละห้องได้ โดยมี พื้นที่ส่วนกลางที่เป็นกรรมสิทธิ์ ร่วมกัน (สร้างเพื่อขาย)
- อาคารพาณิชย์ คือ อาคารที่ใช้เพื่อประโยชน์พาณิชยกรรม หรือบริการธุรกิจหรืออุตสาหกรรมที่ใช้เครื่องจักรที่มีกำลังการผลิตเทียบได้น้อยกว่า 5 แรงม้า และให้หมายความรวมถึงอาคารอื่นใดที่ก่อสร้างห่างจากถนน หรือทางสาธารณะไม่เกิน 20 เมตร ซึ่งอาจใช้เป็นอาคารเพื่อประโยชน์ในการพาณิชยกรรมได้
- นอกจากนี้ยังมีแบ่งเป็น สำนักงานคลังสินค้า โรงงาน โรงแรม ภัตตาคาร ดูตามลักษณะการใช้งาน
- นอกจากดูตามลักษณะการใช้งานแล้ว ยังดูตาม ขนาดและโครงสร้างด้วย ดังนี้
- อาคารขนาดใหญ่ คือ อาคารที่มีพื้นที่รวมกันเกิน 2,000 ตารางเมตร หรืออาคารที่มีความสูงตั้งแต่ 15 เมตรขึ้นไป และมีพื้นที่รวมกันเกิน 1,000 ตารางเมตร แต่ไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร
- อาคารพิเศษ คืออาคารที่ต้องการมาตรฐานความมั่นคงแข็งแรง และความปลอดภัยเป็นพิเศษ เช่น โรงมหรสพ หอประชุม พิพิธภัณฑสถาน ศาสนสถาน อู่เรือ หรือ อาคารที่สูงเกิน 15 เมตร หรือโครงสร้างแนวระนาบเช่นสะพาน หรือ โครงหลังคาช่วงหนึ่งเกิน 10 เมตร หรือมีลักษณะโครงสร้างอื่นที่อาจก่อให้เกิดภยันตรายต่อสาธารณชนได้ หรือ อาคารที่เก็บวัสดุไวไฟ วัสดุระเบิด, วัสดุกระจายแพร่พิษ, รังสี เป็นต้น